پایان دیسک‌های فیزیکی پلی‌استیشن؛ چرا روزهای سخت‌تری برای گیمرها در راه است؟

بالاخره اتفاقی که انتظارش را می‌کشیدیم رخ داد. سونی رسماً اعلام کرد که تولید دیسک‌های پلی‌استیشن تا سال ۲۰۲۸ به پایان می‌رسد؛ خبری که این معنای ضمنی را به همراه دارد که کنسول آینده یعنی PS6 احتمالاً تنها نسخه‌ی دیجیتال خواهد بود.

طبیعی است که بسیاری از کاربران از این تصمیم ناراحت شده‌اند و من هم یکی از آن‌ها هستم. اما راستش را بخواهید، غافلگیر نشدم. من تا مغز استخوان طرفدار پلی‌استیشن هستم، ولی چند سال پس از خریدِ کنسول در روز عرضه، هنوز فقط تعداد انگشت‌شماری دیسک فیزیکی PS5 دارم. بخش عمده‌ی مجموعه‌ی بازی‌هایم دیجیتال است، عمدتاً به این دلیل که آن‌قدر بی‌صبرم که نمی‌توانم منتظر رسیدن بسته‌ی پستی بمانم یا برای خرید یک نسخه تا فروشگاه بروم. و روشن است که تنها من در این وضعیت نیستم؛ سونی خودش اعلام کرده که حرکت به‌سمت بازی‌های تماماً دیجیتال نتیجه‌ی تغییر روند بازار است. به بیان ساده، سونی نسخه‌های دیجیتال را بسیار بیشتر از نسخه‌های فیزیکی می‌فروشد و ناشران شخص ثالث نیز از فروش دیجیتال بیش از فروش فیزیکی سود می‌برند.

تبلیغات

با اینکه اعتراض کاربران را کاملاً درک می‌کنم؛ به‌ویژه با توجه به حمایت روزافزون از حفظ آثار دیجیتال در شرایطی که بازی‌های بیشتری برای گیمرهای امروزی غیرقابل‌دسترس می‌شوند؛ نگرانم که تمرکزمان روی موضوع اشتباهی باشد. رسانه‌ی فیزیکی نابودنشدنی نیست. نوارهای کاست و VHS از هم می‌پاشند، دیسک‌ها خط می‌افتند یا دچار پوسیدگی می‌شوند، برادر کوچک‌ترتان کره‌ی بادام‌زمینی داخل کارتریج بازی‌تان می‌مالد؛ خلاصه اتفاق‌های ناخوشایند رخ می‌دهد. دقیقاً همین احتمال بروز مشکل است که مرا به مجموعه‌ی دیجیتال علاقه‌مند می‌کند. اگر مشکلی پیش بیاید، می‌توانم بازی را دوباره از پلی‌استیشن استور دانلود کنم. اما حالا سؤال این می‌شود: «پلی‌استیشن استور تا کی روی کنسول من در دسترس خواهد بود؟»

سونی در کنار خبر رفتن به‌سمت کتابخانه‌های تماماً دیجیتال، بی‌سروصدا اعلام دیگری هم منتشر کرد: تا همین موقع در سال آینده، پلی‌استیشن استور دیگر برای PS Vita و PS3 در دسترس نخواهد بود. یعنی هر بازی انحصاری Vita یا PS3 که تا جولای ۲۰۲۷ روی دستگاه دانلود نشده باشد، برای همیشه از فروشگاه مجازی حذف می‌شود. اگر بعدها به‌نحوی نسخه‌ی فیزیکی این بازی‌ها را پیدا کنید، همچنان می‌توانید آن‌ها را روی Vita یا PS3 اجرا کنید؛ اما مگر اینکه سونی این دیسک‌ها را برای کنسول‌های نسل فعلی قابل‌اجرا کند یا نسخه‌های دیجیتال‌شان را به فروشگاه مجازی جدید بیاورد، پیدا کردن راهی برای اجرای آن‌ها بسیار دشوار خواهد شد. مشکل خودِ بازی‌های دیجیتال نیست؛ مشکل این است که حرکت به‌سمت تماماً دیجیتال، گیمرها را ناچار می‌کند صرفاً به حسن نیت سونی تکیه کنند تا مطمئن شوند بازی‌هایی که پولشان را داده‌اند هنوز واقعاً قابل‌بازی‌اند.

نمونه‌ی این اتفاق را پیش‌تر با نینتندو دیده‌ایم. در مارس ۲۰۲۳، نینتندو سرویس Miiverse را تعطیل کرد و پشتیبانی از فروشگاه eShop را برای 3DS و Wii U پایان داد. حالا فرض کنید طرفدار زلدا هستید و می‌خواهید پیش از عرضه‌ی بازسازی The Legend of Zelda: Ocarina of Time همه‌ی بازی‌ها را دوباره تجربه کنید؛ در این صورت برای دسترسی به Wind Waker HD و Twilight Princess HD به دردسر می‌افتید. هر دو بازی فقط برای Wii U در دسترس‌اند (بله، هنوز هیچ نسخه‌ی سوییچی برای سومین بازی پرفروش تاریخ زلدا منتشر نشده) و با غیرفعال‌شدن eShop، تنها گزینه‌تان یافتن نسخه‌ی فیزیکی در eBay است؛ جایی که قیمت نسخه‌های فیزیکی Twilight Princess HD به بالای ۱۰۰ دلار رسیده است.

اگر نینتندو، که همچنان بازی‌های فیزیکی تولید می‌کند، از قابل‌بازی نگه‌داشتن برخی از نمادین‌ترین عناوینش سر باز می‌زند، کاربران پلی‌استیشن چه امیدی می‌توانند داشته باشند؟ از این‌ها گذشته، این تصمیم چه بلایی سر PlayStation 6 خواهد آورد؟ گمان می‌کنم سازگاری با نسل قبل کاملاً منتفی است، چون این کنسول احتمالاً درایو دیسک نخواهد داشت؛ پس بازی‌های فیزیکی PS5 شما تنها روی خودِ PS5 قابل‌اجرا باقی می‌مانند.

حالا که صحبت از PS5 شد، نسخه‌ی بدون درایو دیسک این کنسول ارزان‌تر از نسخه‌ی استاندارد است، اما به‌هیچ‌وجه این حس را ندارم که وقتی سونی بالاخره قیمت PS6 را اعلام کند، مردم از خوشحالی به خیابان‌ها بریزند؛ هرچند مطمئنم سونی بهانه‌ای خواهد داشت که چرا این کنسولِ احتمالاً بدونِ درایو باید چنین قیمت گزافی داشته باشد. کنجکاوم بدانم چقدر حافظه خواهد داشت. همین حالا هم مدام مجبورم بازی‌هایی را از PS5 حذف کنم تا برای عناوین جدید جا باز شود؛ می‌خواهم ببینم آیا PS6 با فضای ذخیره‌سازی اضافی برای پشتیبانی از یک کتابخانه‌ی تماماً دیجیتال عرضه می‌شود، یا سونی صرفاً کاربران را تشویق می‌کند که برای نگهداری بازی‌هایشان یک هارد اضافی بخرند. با سر به فلک کشیدن قیمت SSD در نتیجه‌ی استفاده از هوش مصنوعی، احتمال بسیار بالایی وجود دارد که قیمت کنسول بعدی سونی، در صورت داشتن حافظه‌ی کافی برای یک مجموعه‌ی کاملاً دیجیتال، واقعاً سرسام‌آور باشد.

تبلیغات

اما در نهایت، پرسش اصلی این نیست که کنسول بعدی سونی چقدر قیمت خواهد داشت، چه میزان حافظه دارد یا هر چند وقت یک‌بار باید لایسنس بازی‌ها بررسی شود. سؤال واقعی این است که سونی قصد دارد تا کی پلی‌استیشن استور را ـ هم برای PS5 و هم برای PS6 ـ فعال نگه دارد و چه برنامه‌ای (اگر اصلاً برنامه‌ای داشته باشد) برای در دسترس ماندن بازی‌هایی که کاربران خریده‌اند در نظر گرفته است.

و پرسشی بزرگ‌تر: قانون‌گذاران تا کی قرار است دست روی دست بگذارند در حالی که غول‌های صنعت بازی، دسترسی مصرف‌کننده به کالاهایی را که به‌درستی خریده محدود می‌کنند؟ با حرکت سونی به‌سمت تماماً دیجیتال، این شرکت عملاً کنترل کامل قیمت‌گذاری تمام عناوین را در دست گرفته است. دیگر خبری از تخفیف‌های بلک فرایدی در آمازون نیست و امکان خرید نسخه‌ی دست‌دوم هم از بین رفته است. بالاخره باید جایی جلوی این کنترل شرکتی گرفته شود، نه؟

در میان این همه ابهام، یک چیز به‌طرز دردناکی روشن است: محتوای بامزه‌ی ویدئوی آموزشی رسمی خرید بازی دست‌دوم پلی‌استیشن دیگر مصداقی ندارد.